Sarako Herria

 
 Gune eta ondareak

Gune bat hauta ezazue:    ----- Guneen zerrenda ----- Sarako lezeak Larruneko trena Ortillopitz Euskal bixkotxaren erakustokia Animalen parkea Zaldi turismoa Ibanteliko pottokak Erlezaintza Atxuri alde etxaldea Tokiko arkitektura San Martin eliza Erromatar zubia Otoiztegiak "facéries" mahaia Usategiak Gordategiak Lehenagoko mugarriak

• Bisita gidatuak:   

Sarako lezeak, parke arkeologikoa, gunearen museoa.
 

Urte huntan, antolamen inportantak egina izan dira bisita berri bat presentatzeko.
Berritasun horriek orain ikusten ahal duzue. Sasoian, agerraldi batzuk izanen dira. Helburua izango da gune eder hori hobago erakustea.
Agerraldi horiek Sarako herrian eta lezeetan izanen dira.

SARA ondare inportanta du, 4 prehistoriko harpe baititu. Egun, horretako baño bisitatzen ahal da : "Lezea" du izena eta 900 metro egiten ditu.
   Bisita hori ibilbide atsegin batean egiten da, soinu eta argirekin, txalaparta entzutean.

  

Prehistoriko museoa:

    Gunearen museoak lezean atxemanak izan diren suharrizko tresnak, gizaki eta animal hezurreriak erakusten ditu. Toki inportanta atxikitua da euskal etnologo "Barandiaran"en lanentzat. Hura Saran bizi izan da.

Arkeologiko parkea:

    Leze ondoan den arkeologiko parkea, bisita betetzen du. Sararen lurraldeak ondare arkeologikoa badu: 31 trikuharri, 5 tumulu, 4 harrespil eta 2 menhir.
    Parkeak zientifikoki kontrolatuak diren monumentuko berrasoketak erakusten ditu.

Informazio gehiago 

Larrunen tren ttipia :

    Trena ttipia abiatzen da San Iñazio lepoa den geltokitik eta 30 minuten buruan arribatzen Larrunen kaskoan.
    Igoitean, ikuspegi ederra dugu. Natura basa baten erdian, ahariak, pottokak eta saiak ikusten ahal ditugu.
    Kaskoan, ibiltzen ahal gira benttetan, behatzean, alde batetik Europarreko itsas horizone haundiena, eta beste aldetik, Pireneoak eta Euskal kostaldea.

Informazio gehiago

Ortillopitz, Euskal Etxea :

    Gizaldi osoak, beren nortasun azkarra jakitunak, beren ohiturak eta ondarea errespetatuz, nahi izan dute etxearen historioa erakutsi Ortillopitz-en.

    Euskaldun eta kanpotar Etnologo, Historialari, Arkiteko, Eskulangile eta Teknikariek berreskuratu eta kontserbatu dute euskal iraganaren oroitzapen hau. Beren ateak zueri idekitzen dira egun.

Informazio gehiago

Euskal biskotxaren erakustokia :

    Eskual Biskotx Erakustokiak eskaintzen dizkizu kalitatezko produktuak, bere eguneko etxe goxokiak, denak molde desberdinetan eskainiak.
 

Informazio gehiago

Animaleen parkea:

    Animaleen parkeak 300 animalezko motak erakusten zaitu 2 hektareko lur batean. Batzuk desagertzen ari dira.
    Haurrentzat, mandar edo pottoken bizkarrean ikastaldiak egiten ditu.
   5 edo 15 minutuzko ibilaldiak badira, Uztailan eta agorrilan (salbu, denbora txarra delarik).

>> Ikastaldiekin, prezioa gutxiagotua da parkearen sartzean !  <<

Informazio gehiago

Zaldizko turismo zentroa :

    Euskal Herria zaldiz.
    Zatozte Euskal Herrian ibiltzea, ikuspegi ederrak begiratzea, kulturaren berezitasuna senditzea eta utzi Euskal mendiaren aberaztasuna zure gan etortzea !
    OLHALDIA zentroa proposatzen zaizu ibiladi batzuk Euskal Herri osoan eta aktibitate desberdinak Xareta lurraldean (Sara, Ainhoa, Urdazubi, Zugarramurdi).

Informazio gehiago

Ibanteliko Pottokak

Ibanteliko pottokarekin oinezko ibilaldiak egingo duzue, burasoek alde batetik atxikiz eta zaldi turimo gida batekin.

Xehatasun gehiago (frantsesez)

HEMENGO EZTIA Erlezaintza :

Sartu eztiaren unibertsoan Harismendy anderearen erlategia bisitatzean.
Ikasazue eztia nondik eta nola aurkitzen dugun.
Xapelak eta ile_xareak prestatuak izanen dira.

Xehetasun gehiago (frantsesez)

Atxuri alde etxaldea :

Zatozte Euskal Herriko etxalde bat ikustera,
Zituak ezagutu, belarra behieri eman, begiratu, margotu, insektuen bila joan...

Xehetasun gehiago

• Bisita libreak:

Tokiko arkitektura :

    Etxeak 11 auzotegietan banatuak dira : Plaza, Elbarrun, Ihalar, Ixtillarte, Egimear, Lehenbiscai, Basaburua, Auntzkarrika, Olalde, Goiguru, Bordak.
Horretako baño, "Ihalar", Sarako auzotegi zaharrena da. Tokoki arkitekura aberatsa, XVI eta XVIIgarren mendeko etxe ederrak ditu.
    Etxeen izena, askotan beren lekuari lotuak dira (adibidez: "Bideartia" = bide artean), baita ere lanari (adibidez : "Bordahaundi"). Batzutan, etxearen eraikitzeko materiala baliatzen da eta bestetan Jabearen izena emana da. Bainan, lehen izena ez da beti atxikia. Izen ttipiak izaten ahal dira ere.
    Etxe batzuen aintzinaldean, harrian grabatua, irakurtzen ahal da eraikuntzaren data edo lehen jabearen izena. Beste batzutan ere, armarri edo kartutxo forma duten harri grabaketak badira.
    J.M. Barandiaranen ustez, XVIIgarren mendeko 7 etxe dira, 8 XVIIIgarren mendetik, 6 XIXgarren mendetik eta ainitz data horren aintzinetik.

    Gerlek, Iraultzak, inmgrazioak Sarako bizilekua izigarri aldatu da, "Pedro Axular" apezak 1608 eta 1625 artean duen lehen estimazioa emanez geroz. Beste jaiotza batzuk 78 domonimoko lista bat ematen dute, 1505 urtean, eta 93 domonimo 1630 urtean. Etxe batzutan bakarrik, harrian edo zuran grabatua den hatza baliatu izan da bizi bat hilezkorarazteko.

    Linteaux de France Web-Guneak Arkitektoniko objektuak erroldatzen ditu Frantzia osoan. 1300 herri zitatuetan, Sara 12 lehenetan agertzen da.

 San Martin eliza :

    San Martin-ko eliza, Saran, naski Lapurdiko elizen arteko pollitena, zabaldu izan da XVII mendearen hastapenean, Axular apezarekin. Pedro de Axular (1601-1644) idazle ezaguna da. "Gero" literario maisulana idatzi du, non euskal hizkuntza altatzen du edozoin hizkuntza mailan. Bere sepultura elizaren barnean agertzen ahal da, baita ere Louis Lucien Bonaparte printzea ezarri duen hilartitz bat.

    Presbiterioa 5 aldare eta 3 etapako galeriak babestzen ditu.
   Elizaren inguruan, hilerria agertzen da. 1804 artio, gorputzak ehortziak ziren elizan, non idazkunak oroitarazten gaitu etxeko anderearen "Jarlekua" eta etxearen izena.

Erromatar zubia:

    Zubi ainitzen artean, ezagutuena da "Granadako-Zubia". Oinezkoek dute bakarrik zubiaren gainean ibiltzea dretxoa.

Otoiztegiak eta Santa Catherine kapera :

    Mendien kaskotan eta auzotegi erdietan, santutegiak dira. Horiek egiten dute Sara, Euskal Herriko erlijio eraikin duten herrien aberastasuna dela.

    Lau kaperaren artean, baño irauntzen da, Santa Catherine-i eskatua eta ederki berreskuratua izan da.

Otoiztegiak, 14 direnak, lekua edertzen dute. San Ignace, Gurutze saindua, St Eloi, St Isidore, St Pierre, Maria Jainkoaren ama, Maria sortzez garbi, St Michel, St Jean-baptiste, St François-Xavier, St-Antoine, san Anton eta bere mirarizko iturria (begientzat) eta Notre Dame de Fatima.

Frazerien mahaia Lizuniagaren lepoan :

    Oraino egun, pastoral bizia iraun du, larretzeko komunalitateari kontsakratzen duten juridiko konbertzioak ere bai. Mugarri R36-en ondoan, Lizuniagaren lepoan (220m), atxikitzen da "Lizuniako-Mugarria", erori den menhir bat izaten ahal den harrizko mahaia.

Mugak Prehistoriko monolito horren mota askotan segitzen du. Nazioarteko tratatuek zuhurtasunez gizarte prehistoriko utzi zuen marka baten puntuak altxatu dituzte. Mahai hortan egoiten dira Sara eta inguruko herrien arteko frazeriak.

Usategia :

La chasse en palombière, qui existe depuis une époque immémoriale est considérée comme l'une des plus belle chasse aux filets des cols pyrénéens. L'emplacement des pantières est un véritable entonnoir pour ce gibier migrateur qu'est la palombe.

Le roi Henri IV s'y rendait accompagné de son ministre Sully. L'une se trouve à l'Ouest du Pic Sayberry, entre ce dernier et le pic d'Ibantelly, l'autre à 1 km au Nord Ouest sur le chemin conduisant de Sare à Echalar.

Gordategiak :

Mendebaldeko pirinioako kanpainaren eta Inperioko gerlaren aztarnak (1794) dira. Soult jaunaren armadak ainitz gordategi eraiki dute.

   Defentsako lerro hori urperatu izan da 1813ko Azaroaren 10an Wellingtonen taldeekin. Lan inportantena izan da "Aira-Harrién (550m) eta Larruneko trenaren Hiru-Iturri ipar-ekialdean. 2 metro goitasuna du, 80 zentimetro loditasunarentzat eta 1040 metrotan luzatzen da.
    Beste lan batzuk badira, bainan ez dira hain ontsa mantenduak : Larrunen ermitako gordategia, Ermitebaita, Mendibidea, Louis XIVko gordategia, Olhainko kapera, 29 mugarria, San Bizarrakoa, Suhalmendikoa, Granadakoa, Muno-Handiakoa, eta Idoyko-Bizkarrakoa.

Saran Astia...       Le Temps Retrouvé